In december staat de klas vol met surprises, pepernoten en lichtjes. Dat is een mooi moment om het programmeren een feestelijk thema te geven. Met een Ozobot, stiften en papier bouwen leerlingen een route over de daken, een sorteermachine voor cadeautjes of een winterse speurtocht. En in de week van 7 december kun je meedoen aan de Hour of AI. Hieronder lees je wat je per groep kunt doen en welke gratis lessen erbij passen.
Wanneer vieren we Sinterklaas en wanneer is de Hour of AI in 2026?
- Sinterklaas in Nederland: de nadruk ligt op sinterklaasavond of pakjesavond, 5 december. In 2026 valt die op een zaterdag, dus de meeste scholen vieren het feest op een schooldag ervoor, waarschijnlijk vrijdag 4 december (Faro, via DBNL).
- Sinterklaas in Vlaanderen: Sinterklaas brengt de geschenkjes in de nacht van 5 op 6 december. De Sinterklaas- en Sint-Maartensgebruiken staan op de Inventaris Vlaanderen voor immaterieel erfgoed (Immaterieel Erfgoed). Rond Ieper en Aalst is Sint-Maarten de belangrijkste geversheilige, rond 11 november.
- Hour of AI: de Computer Science Education Week (CSEdWeek) valt elk jaar in de week van de verjaardag van computerpionier Grace Hopper, 9 december (CSEdWeek). In 2026 is dat de week van maandag 7 december; hourofai.org noemt 7–11 december, CodeHS 7–13 december (Hour of AI, CodeHS). De activiteiten blijven het hele jaar beschikbaar.
Plan je activiteiten dus in de eerste twee weken van december: Sinterklaas in de week van 30 november, de Hour of AI in de week van 7 december, en de winterlessen tot de kerstvakantie.
Welke activiteit past bij welke groep?
| Groep | Activiteit | Kleurcodes of programmeren | Passende les | Duur |
|---|---|---|---|---|
| 2–4 | Pakjesroute: de Piet volgt de lijn | Alleen lijnen, daarna snelheid | Kennismaken met kleurcodes 01: Basistraining | 45 min |
| 3–5 | Pakjesroute over de daken | Linksaf, rechtsaf, rechtdoor, X-teller | Kennismaken met kleurcodes 04: Richting | 45 min |
| 5–7 | Cadeautjes-sorteermachine | Als-dan-instructies met blokken (Evo) | Kennismaken met Ozobot Blockly 06: Als-dan-instructies | 45 min |
| 2–7 | Winterspeurtocht | Richtingcodes en Game over | Winterspeurtocht | 30 min |
| 5–7 | Hour of AI | Patronen voorspellen of eerlijkheid van AI beoordelen | Patronen, geen geheugen / Ethieklab | 45–50 min |
Activiteit 1: de pakjesroute over de daken (groep 2–5)
Teken met de klas op een groot vel papier een dorp van bovenaf: een rij daken met een schoorsteen, verbonden door een zwarte lijn van ongeveer 5 mm dik. Bij elke schoorsteen komt een kruising, want daar moet een pakje naar beneden.
Groep 2–3: laat de robot alleen de lijn volgen. De kinderen voorspellen bij welk huis de robot het eerst langskomt. Wie de codes al kent, kan met een snelheidscode laten zien dat de Piet bij het laatste huis haast heeft. De les Kennismaken met kleurcodes 01: Basistraining is een goede start.
Groep 4–5: maak er een programmeeropdracht van. Elk groepje krijgt een lijst met vijf huizen die een pakje krijgen. Met de codes linksaf, rechtsaf en rechtdoor sturen ze de robot langs precies die huizen. Daarna komt de X-teller erbij: die laat de robot stoppen nadat hij vijf kruisingen heeft gepasseerd. Kunnen leerlingen de route zo tekenen dat de robot precies bij het vijfde huis stopt? Alle codes en hun kleurvolgorde staan in Ozobot-kleurcodes: alle codes op een rij. Over richtingcodes gaat de les Kennismaken met kleurcodes 04: Richting, over tellers Kennismaken met kleurcodes 08: Tellers (vanaf groep 5).
Tip: teken codes alleen op rechte stukken en houd minstens 25 mm tussen evenwijdige lijnen (38 mm voor Ari). Hoe je een route tekent die altijd werkt, lees je in Lijnen tekenen voor Ozobot.
Activiteit 2: de cadeautjes-sorteermachine (groep 5–7)
Sinterklaas heeft een probleem: alle pakjes liggen door elkaar. Leerlingen ontwerpen een sorteermachine. Begin zonder robot met als-dan-kaartjes: “Als het pakje rood is, dan gaat het naar links. Als het pakje groot is, dan …” Laat groepjes elkaars regels testen met echte of getekende pakjes. Wat gebeurt er als een pakje rood én groot is? Zo ontdekken leerlingen waarom de volgorde van regels belangrijk is.
Daarna programmeer je dezelfde logica met een robot. In de les Kennismaken met Ozobot Blockly 06: Als-dan-instructies (groep 5–7) programmeren leerlingen Ozobot Evo met blokken om te reageren op een handbeweging voor zijn sensoren. Maak er een sorteermachine van: als er een hand (het pakje) voor de robot komt, dan draait hij naar de ene kant, anders rijdt hij door.
Activiteit 3: de Winterspeurtocht (groep 2–7)
Na pakjesavond gaat het thema door naar de winter. In de les Winterspeurtocht (30 minuten, Bit+ of Evo) plannen leerlingen met kleurcodes de snelste route door een winters doolhof langs cadeaus, koekjes, lichtjes, een sneeuwpop, warme chocolademelk en schaatsen. Ze tekenen bij elke kruising een pijl, kiezen de passende richtingcode en sluiten af met een eindcode. Daarna meten ze de tijd en vergelijken ze routes. Er zijn twee paden naar de finish, dus er is meer dan één goede oplossing. Leerlingen moeten de kleurcodes al kennen; begin in groep 2–3 daarom eerst met de basistraining.
Laat als extra uitdaging een tweede route bedenken die sneller is. Zo ervaren leerlingen dat programmeren steeds opnieuw proberen en verbeteren is.
Activiteit 4: de Hour of AI in de klas (groep 5–7)
De Hour of AI is de opvolger van de Hour of Code. CodeAI, de organisatie die tot juni 2026 Code.org heette, organiseert hem met honderden partners (CodeAI). De activiteiten zijn gratis en passen in één lesuur. Op hourofai.org vind je activiteiten van veel organisaties. Volgens CodeAI is elke activiteit in meerdere talen beschikbaar; kijk per activiteit of Nederlands erbij zit.
Wil je liever een Nederlandstalige les met robots? Kies dan een van deze AI-lessen van de lessensite:
- Patronen, geen geheugen: zo werken grote taalmodellen (groep 5–7, 50 minuten, Evo of Ari): leerlingen zoeken patronen in getallen en lichtjes, voorspellen wat er volgt en programmeren Ozobot om het te controleren.
- Ethieklab: AI voor de rechter (groep 5–7, 45 minuten, Evo of Ari): leerlingen onderzoeken of beslissingen van een AI-toepassing eerlijk zijn en laten hun oordeel zien met de richtingcodes van Ozobot.
Een uitgebreid lesplan voor groep 7–8 over hoe een taalmodel werkt, staat in Les over AI: hoe werkt een taalmodel als ChatGPT?. Achtergrond om AI uit te leggen vind je in AI uitleggen aan kinderen.
Wat heb je nodig voor de decemberlessen?
| Materiaal | Waarvoor |
|---|---|
| Ozobot Bit+ of Evo (1 per 2–3 leerlingen) | Pakjesroute en Winterspeurtocht; Evo ook voor de sorteermachine |
| Ozobot-stiften in zwart, rood, groen en blauw | Lijnen en kleurcodes tekenen |
| Wit, niet-glanzend papier (een rol voor de daken) | Ondergrond voor de route |
| Een computer of tablet met internet | Alleen voor de sorteermachine en de Hour of AI-lessen |
Kalibreer de robots aan het begin van de les en opnieuw als je van papier wisselt. De richtlijnen voor lijnen en kleuren komen uit de officiële kleurcodegids van Ozobot (Ozobot Evo Color Code Guide).
Veelgestelde vragen
Wanneer is pakjesavond in 2026?
In Nederland is pakjesavond op zaterdag 5 december 2026. Scholen vieren het feest daarom meestal op een schooldag ervoor, waarschijnlijk vrijdag 4 december. In Vlaanderen brengt Sinterklaas de geschenkjes in de nacht van 5 op 6 december.
Wanneer is de Hour of AI 2026?
De Hour of AI hoort bij de Computer Science Education Week, in 2026 de week van maandag 7 december. Hourofai.org noemt 7 tot en met 11 december. De activiteiten kun je ook daarna gebruiken.
Kan ik deze lessen ook zonder Sinterklaas gebruiken?
Ja. De pakjesroute wordt dan een bezorgroute door een wintersdorp, en de Winterspeurtocht en de Hour of AI-lessen hebben geen Sinterklaasthema. Zo passen ze ook in klassen waar Sinterklaas niet wordt gevierd, of in januari.
Heb ik voor de pakjesroute een computer nodig?
Nee. Ozobot Bit+ en Evo lezen de lijnen en kleurcodes die leerlingen met stiften op papier tekenen. Je hebt alleen de robot, de vier Ozobot-stiften en wit papier nodig.
Welke les past bij groep 2?
Begin met de pakjesroute waarbij de robot alleen de lijn volgt, en met Kennismaken met kleurcodes 01: Basistraining (vanaf groep 2). De Winterspeurtocht is ook geschikt voor groep 2, als de kinderen de richtingcodes al hebben geoefend.
Bronnen
- https://immaterieelerfgoed.be/nl/erfgoederen/sinterklaas-en-sint-maartensgebruiken
- https://dbnl.org/tekst/_far002200801_01/_far002200801_01_0049.php
- https://hourofai.org/
- https://code.org/codeorg-is-now-codeai
- https://www.csedweek.org/about
- https://help.codehs.com/en/articles/4612859-hour-of-code-and-hour-of-ai-resources
- https://cdn.shopify.com/s/files/1/1059/8266/files/Evo_Color_Code_Guide.pdf
